Sinh tồn giữa đảo nổi.

Nước sông Gianh đi qua các đảo nhỏ không đủ mạnh để nguồn ngọt của nó xua đi nước mặn từ biển dâng vào

Khi chinh phạt được Chiêm Thành, có một vị tướng tên là Nguyễn lang quân (quê ở An Lá, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định) xin vua vào trấn giữ đất Ô Châu (Quảng Bình hiện tại). Tuy nhiên lúa nước chỉ được một vụ, nhỏ lẻ, thường không đủ ăn.

Nhưng kỳ lạ nhất, cách bờ biển hơn 30km có một ngôi làng giữa đảo từ bỏ cuộc mưu sinh với dòng sông Gianh mà vươn ra biển lớn làm ăn. Số còn lại là các đảo nhỏ với diện tích từ 5ha trở xuống, không có đứa ở nhưng có dân ra khẩn hoang mưu sinh mùa màng. Với tôi hay ai về với các hòn đảo nơi đây, họ còn mô tả tình mến khách với nhiều món ăn bản địa rất ngon.

Sau ba lần là nước mặn ngoài sông tràn vào”. Nhưng cư dân ở đây kể, ngày trước trồng một vụ không đủ ăn, họ tính mãi hai vụ không ra vì tứ bề ngập mặn. Lúa nước và các loại cây lương thực khác cũng có mặt trên các đảo này từ 400 năm trước. Tứ bề phủ nặng nước muối thắm thiết của biển, hệ thống nước ngọt ở đây đốn cung cấp từ các tàu bán nước của người dân hai bên bờ với mỗi khối nước ngọt lên đến 750.

Về với các hòn đảo này vào mùa hè hoặc sang thu, chúng tôi được trải nghiệm một phong cảnh hà khắc đến kỳ lạ.

Người bạn của chúng tôi lớn lên ở một trong những hòn đảo ấy nói trong chiều dài hơn 20km có 20 hòn đảo lớn nhỏ được hình thành. Làng Tiên Xuân ở đảo Cồn Cưỡi, cả làng chỉ có một chiếc xe đạp, một cử nhân đại học và chẳng có con đường bê tông nào. Ngày nay, nghề sông nước đã tạo ra nhiều công cụ hơn để người dân chìm nổi cùng dòng sông đánh bắt các thứ cá của sông Gianh cung cấp cho cả vùng Quảng Bình và một phần Hà Tĩnh.

Lần lượt những đảo nổi đã có tên như Cồn Nâm, Cồn Két, Cồn Quan, Cồn Ngựa, Cồn Cưỡi, Cồn Xuân. Nhưng mảnh làng này có nghề cào chắt chắt, một loại thân mềm sống trong lớp vỏ can xi, được gọi là hến nhỏ, còn tiếng bản địa là chắt chắt. Nghề giản đơn, phụ nữ, trẻ con, đàn ông, người già của làng đều dầm mình ven sông cào chắt chắt bằng cái dầm nhỏ, họ cào cả ngày cũng kiếm được mớ gạo mưu sinh đắp đổi.

Ông Nguyễn Khắc Tâm ở Cồn Nâm kể: “Ngày xưa trên các đảo này là vùng lau lách rậm, nhiều thế kỷ trước khi biên thuỳ Đại Việt dừng lại ở Đèo Ngang thì sông Gianh được coi là phên dậu. Khổ cũng là quê hương  Khó khăn của tự nhiên đưa đến gần như là vô bờ. Đây là nghề có mấy trăm năm ở ngôi làng hẻo lánh thuộc xã Quảng Tiên.

(Quảng Trạch) sông Gianh đi qua đã bồi đắp thành các đảo phía giữa dòng. Nếu hai bờ sông Gianh ở nhà nền cao, mỗi năm chỉ gặp một hai trận lũ thì vùng đảo nổi giữa sông mỗi năm đối mặt với 5 trận lũ lút nhà. Kỹ năng canh nước ngọt khỏi nước mặn là một kỳ công mới có lúa thu hoạch. Kỹ năng mưu sinh điêu luyện  Về với các đảo nổi riêng biệt này, thời kì như ngưng đọng lại.

Ông Nguyễn Cương, trưởng thôn, nói: “Chúng tôi có 60 tàu đánh bắt xa bờ, mỗi tàu công suất từ 450 - 800CV, lượng cá đánh bắt được nuôi cả làng và nhiều hộ phất lên làm giàu”.

Tuy đi lại khó khăn và thời tiết khắc nghiệt nhưng cuộc sống cư dân trên đảo vẫn no đủ. Đường làng ra đồng ở chút mút đảo là một lối mòn 15cm, người làng đi bộ riết thành quan, và lối mòn đó đi lâu thành đường.

000 đồng. Nhưng người dân vẫn kiêu hãnh họ có một vùng đảo là nơi chôn nhau cắt rốn, họ cũng kiêu hãnh khi tổ sư đã có mặt từ cách đây hơn 400 năm trước để xác lập vùng đất phên dậu biên viễn

Ở làng Tiên Xuân, ông Nguyễn Văn Hiệu cho biết, ngày xưa cha ông có cách câu cá bằng xương heo, những cái xương to bản được cắt gọt khéo léo như lưỡi câu và đi bắt cá trên sông để duy trì cuộc sống. Người dân vẫn bấm bụng mua bởi không còn cách nào khác khi sống ở vùng khô khát.

Ông Nguyễn Văn Mán ở thôn Minh Hà trên đảo Cồn Nâm nói: “Lúa ở đây phải canh ngày canh tháng, vụ chiêm chỉ tát nước ngọt tích trong đoạn hói cuối xóm được ba lần, mỗi lần cách nhau vài chục ngày. Sự khắc nghiệt không dừng lại ở đó, giữa dòng sông này, con người muốn bám trụ được, phải qua một ải thiên tai hàng năm, đó là lũ lụt. Sống trên sông nước, người vùng cồn đảo còn có nghề chài lưới.

Người dân địa phương quen gọi là cồn nổi. Họ sống cộng đồng, yêu thương nhau như một phương cách giữ gìn sự tồn lưu trên những hòn đảo giữa sông Gianh này. Ông Nguyễn Khắc Tâm cho biết: “Một tạ mè ở đây thu được 8,5 triệu đồng, gần gấp đôi tạ lúa, đó là cách để đấu tranh với hà khắc ở trên đảo này”.

Ngàn vạn đời nay ở các đảo nổi này, cách thức thượng cổ còn tồn tại khi muốn ra bên ngoài làm việc, giao du đều phải đi đò từ các bến sông quê. Xã đảo Quảng Hải đã có chiếc cầu đương đại. Họ thạo kỹ năng đi biển, điêu luyện với máy móc hiện đại, sừng sỏ với các mẻ lưới hàng tấn cá.

Phong cảnh hà khắc  Từ Quảng Thuận đến Quảng Tiến, Quảng Trung, Quảng Minh, Quảng Hải, Quảng Lộc. Sống trên các hòn đảo giữa sông Gianh, ban đêm nhìn từ bờ sông qua, tưởng như họ cô đơn nhưng không phải, những điệu dân ca, dân vũ đặc sắc hát múa khu biệt cùng bao đồng dao và ca dao, dân ca sông nước họ truyền ngôn, đã tạo ra kỹ năng sáng tác dân gian tuyệt.

Trong số 20 hòn đảo này có 8 hòn đảo có cư dân sinh sống với địa giới hành chính thôn, một hòn đảo hơn 5km2 hình thành địa chính xã Quảng Hải. MINH PHONG. Sự hà khắc của nước uống là một phần, đi lại ở đây với thế giới bên ngoài phải cách đò trở giang.

Giữa tứ bề nước mặn, người dân của các làng đảo đã dạy cho tôi rất nhiều về cách sống cùng thiên nhiên, nương nhờ tự nhiên, lấy cái khó khăn của tự nhiên như một túi khôn nghĩ ra sức việc, cần lao để mưu sinh và duy trì giống nòi qua các thế hệ của hôm qua, bữa nay và cả mai sau.

000 người dân với đủ thành phần lứa tuổi. Trồng trọt với họ tuồng như là xa xỉ, đất không có nhiều, nên kế mưu sinh của họ đặt cược cả vào nghề cào hến nhỏ bán cho các thương nhân ở Ba Đồn hoặc Đồng Hới. Ấy là làng Cồn Sẻ, xã Quảng Lộc. Rút cục, những bô lão trên các cồn đảo này đã đưa kỹ năng trồng mè, ớt vào mùa khô hạn, thế mà được việc.

Ông Nguyễn Thành Trung ở đảo nổi Cồn Nâm nói: “Ở đây hạn hán có khi kéo dài đến cả trăm ngày không mưa và lụt lội phải năm đến bảy trận mỗi mùa ông trời mới tha”.

Nay chỉ một đảo nổi độc nhất vô nhị có cầu, ấy là xã đảo Quảng Hải có chiếc cầu Quảng Hải được hoàn tất sau sự kiện chìm đò làm chết 42 người vào năm 2008.

Những kỹ năng đó được truyền lại từ người khai canh ở Nam Định vào. Giờ giữa vô bờ khắc nghiệt, các đảo nổi giờ là bản quán của 15. Con cháu họ tộc theo ông vào định cư dọc suốt sông Gianh này”. Thiệt thòi khi sống ở các hòn đảo này là có thật.